ستوده کارشناسی ارشد حقوق بین‌الملل خود را از دانشگاه شهید بهشتی گرفته و از سال ۱۳۷۰ مدتی نیز به فعالیت مطبوعاتی در نشریهٔ دریچه گفتگو پرداخته است. همچنین مقالاتی در روزنامه‌های جامعه، توس، صبح امروز و مجلهٔ آبان منتشر کرده است. نسرین ستوده در دهه ۱۳۷۰ و پس از فارغ‌التحصیلی در رشته حقوق دانشگاه شهید بهشتی تهران ابتدا در معاونت حقوقی وزارت مسکن و سپس در سازمان اسناد ملی مشغول به کار شد. این شغل‌ها اما دیری نپایید و از آنها اخراج شد. به گفته همسرش، گرایش‌های سیاسی او موجب اخراجش شد.ستوده در دهه ۱۳۷۰ همچنین در مرکز حقوقی بانک تجارت در حدود ۱۰ سال مشغول به کار بود. او همزمان مدرک کارشناسی ارشد خود را نیز از دانشگاه شهید بهشتی گرفت و سال ۱۳۷۴ در آزمون وکالت شرکت کرد. به گفته رضا خندان، به مدت ۸ سال و تا سال ۱۳۸۲ به دلیل تأیید صلاحیت نشدن از سوی وزارت اطلاعات به ستوده اجازه وکالت داده نمی‌شد تا اینکه در سال ۱۳۸۲ و پس از پیگیری‌های فریده غیرت، یکی از وکیلان شناخته شده به او اجازه وکالت داده شد.
او هنگام همکاری با انجمن حمایت از حقوق کودکان دو سال عضو هیئت مدیریه این انجمن بوده است و اکنون یکی از حقوقدانان کمپین یک میلیون امضا است. ستوده وکالت پرونده‌های فعالان حقوق بشر و کشته شدگان و اعدام شدگان حوادث پس از انتخابات ۲۲ خرداد ۱۳۸۸ را بر عهده داشته است. مهراوه خندان دختر نسرین ستوده و رضا خندان است.
بازداشت در سال ۱۳۸۹
نسرین ستوده از ۱۳ شهریور ۱۳۸۹ بازداشت شد. اتهام او «اقدام علیه امنیت ملی، تبانی و تبلیغ علیه نظام و عضویت در کانون مدافعان حقوق بشر» بود. به گزارش هرانا، در مجموع به وی هفت اتهام وارد شده است: «اجتماع و تبانی علیه امنیت ملی، فعالیت تبلیغی علیه نظام، عضویت مؤثر در گروهک غیرقانونی و ضد امنیتی کانون مدافعان حقوق بشر، لگام (گروه موافق حذف اعدام) و شورای ملی صلح، تشویق مردم به فساد و فحشا و فراهم آوردن موجبات آن و ظاهر شدن بدون حجاب شرعی در محل شعبه بازپرسی، اخلال در نظم و آسایش عمومی و نشر اکاذیب به قصد تشویش اذهان عمومی».
حکم
ستوده در سال ۱۳۸۹ در دادگاه بدوی به ۱۱ سال حبس تعزیری و ۲۰ سال محرومیت از وکالت و ۲۰ سال ممنوع‌الخروجی از ایران محکوم شد. ستوده همچنین در تاریخ ۷ دی ۱۳۸۹ خورشیدی، به اتهام بی‌حجابی در ایران محاکمه و به دلیل اعتراض به روند دادگاه به پنج روز حبس تعزیری محکوم شد.
ستوده به تحمل ۱۱ سال حبس، ۲۰ سال محرومیت از وکالت و ۲۰ سال ممنوعیت خروج از کشور محکوم شده بود که در دادگاه تجدیدنظر، این حکم به شش سال حبس تعزیری و ۱۰ سال محرومیت از شغل وکالت کاهش یافت.
در دوران زندان
ستوده در سال ۱۳۸۹ در زندان دست به اعتصاب غذا زده بود. پس از آن گروهی از فعالان مدنی و برخی از موکلین او با انتشار نامه‌ای خواستار شکستن اعتصاب غذای او شدند. در ۴ آبان ۱۳۸۹، او پس از ۲۸ روز اعتصاب غذا بعد از ملاقات با یکی از اعضای خانواده‌اش اعتصاب خود را شکست.
ستوده مجدد از ۲۶ مهر ۱۳۹۱ دست به اعتصاب غذای «نامحدود» زد که تا ۴۹ روز ادامه یافت. او روز ۳۱ اکتبر درحالی‌که پانزدهمین روز اعتصاب غذای خود را سپری می‌کرد، در سکوت خبری به انفرادی بند فوق امنیتی ۲۰۹ اطلاعات منتقل شد. رضا خندان، همسر او در وقت ملاقات ۲۵ آبان ۱۳۹۱ با اظهار بی‌اطلاعی اداره‌کنندگان بند ۲۰۹ اطلاعات مواجه می‌شود؛ درحالی‌که مسئولان زندان اوین هم می‌گویند که ایشان در اختیار بند ۲۰۹ هستند (در واقع از نظر قضایی ناپدید شدند!!) در روز ۱۲ آذر ۱۳۹۱ پس از ۴۷ روز از شروع این اعتصاب غذا، رضا خندان همسر نسرین ستوده وضعیت او را این‌گونه شرح می‌دهد: «اکنون وضع جسمی‌اش به حدی رسیده است که بعید می‌دانم تا ملاقات بعدی بتواند سرپا باشد. سرگیجه، اختلال بینایی، عدم تعادل در راه رفتن و فشار پایین علائم هشدار دهندهٔ وخامت حال اوست، در کنار لاغری مفرط.» این اعتصاب غذا پس از ۴۹ روز در شامگاه سه‌شنبه ۱۴ آذر ۱۳۹۱ پس از بازدید برخی از نمایندگان مجلس در زندان اوین و موافقت حکومت با کلیهٔ خواسته‌های او مبنی بر لغو ممنوع‌الخروجی دخترش با موفقیت پایان یافت.
ستوده از ۲۲ مرداد ۱۳۹۹، در اعتراض به برخوردهای فراقانونی و بی‌اعتنایی متولیان امر به حق آزادی مشروط زندانیان، اعتصاب غذا کرد. وی با یادآوری دخالت مطلق نهادهای اطلاعاتی و امنیتی در احکام صادره علیه متهمان، ادامهٔ حبس در طول همه‌گیری و شرایط حاکم بر زندان‌ها را «غیرممکن» خوانده است. چند روز بعد، دختر او به اتهام عدم رعایت حجاب در زمان ملاقات با مادرش، برای ساعاتی بازداشت و با قید وثیقه و به گزارش با قید کفالت آزاد شد.[۳۵] حال او در ۲۹ شهریور رو به وخامت گذاشت و به بیمارستان منتقل شد. او بعداً نیز چند مرتبه به بیمارستان برای درمان منتقل شد. در مهرماه همین سال وی از زندان اوین به زندان قرچک منتقل شد.
آزادی
در بعد از ظهر روز ۲۷ شهریورماه ۱۳۹۲، نسرین ستوده پس از گذراندن ۳ سال از دوره محکومیتش، از زندان اوین آزاد شد.
پس از آزادی
با وجود اعلام عدم محدودیت برای ادامه وکالت ستوده در روزهای ابتدایی آزادی وی، بنابر درخواست دادسرای اوین برای محرومیت خانم ستوده از وکالت و موافقت دادگاه انتظامی وکلا، نسرین ستوده برای مدت ۳ سال از انجام وکالت محروم شد. او با تحصن در برابر کانون وکلا توانست این حکم را بشکند.
بازداشت در سال ۱۳۹۷
نسرین ستوده، روز چهارشنبه ۲۳ خرداد ۱۳۹۷ در منزل شخصی‌اش در تهران بازداشت شد. وکیل او، دلیل بازداشتش را اتهام «تبلیغ علیه نظام، اهانت به رهبر جمهوری اسلامی، جاسوسی برای نیروهای بیگانه و شکایت بازپرس دادسرای کاشان» عنوان کرد. به گفته وکیل او، وی برای این پرونده به ۵ سال حبس محکوم شده است.
به گفته همسر ستوده، وی به اتهام «تشکیل و اداره گروهک غیرقانونی لگام»، در ۱۳ مهر ۱۳۹۵ به صورت غیابی به ۵ سال حبس تعزیری محکوم شده بود. گزارش شده که وی به خاطر مناسب نبودن لباسش از شرکت در جلسه دادگاه منع شده بود. در پرونده او، مصادیق اتهامی چنین آمده است: «تحصن مقابل کانون وکلا، باز کردن صفحه فیسبوک، مصاحبه با رسانه‌های مختلف، ملاقات‌های محرمانه با دیپلمات‌های سفارتخانه‌های خارجی در تهران، عضویت در لگام (کمپین لغو گام به گام اعدام)، صدور بیانیه‌هایی در دفاع از محکومان نفاق و گروهک القاعده، حضور در اغتشاش دراویش». گفته شده که در مجموع وی به تحمل ۳۳ سال زندان با ۱۴۸ ضربه شلاق محکوم شده است که بر اساس قوانین جمهوری اسلامی ایران، تنها ۱۲ سال از این حکم قابل اجرا خواهد بود. این در حالیست که حکم سه سال باقی مانده حبس وی در پرونده اولش که هنوز سپری نشده است، از سوی دادگاه مشخص نشده است. در نهایت وی به خاطر پرونده اولش ۳ سال حبس باقی‌مانده، پرونده دومش، ۵ سال حبس تعزیری و پرونده سومش ۳۳ سال حبس تعزیری که ۱۲ سالش قابل اجرا است، محکوم شده است.
ستوده در ابتدا توسط رئیس و معاون زندان اوین ممنوع‌الملاقات بود تا آنکه با شکایت او، توانست دستور ممنوع‌الملاقاتی خود را لغو کند.
بازداشت در سال ۱۴۰۲
نسرین ستوده در آبان ۱۴۰۲ به دلیل چهار مورد اتهامی بازداشت شد. خبرگزاری فارس دلیل بازداشت او را «کشف حجاب و فعالیت علیه امنیت روانی جامعه» گزارش کرد. ستوده در ۲۴ آبان ۱۴۰۲ با قید وثیقه و تا پیش از تشکیل دادگاه از زندان آزاد شد
(برگرفته از سایت ویکی پدیا)
