مرجان ساتراپی، نویسنده و کارگردان ایرانی- فرانسوی، که در ۵۶ سالگی در پاریس درگذشت، از بزرگترین راویان سرکوب زنان ایران در دوران معاصر بود. او از معدود هنرمندانی بود که موفق شد تاریخ معاصر ایران را از طریق روایتی کاملا شخصی وارد عرصه جهانی هنر کند.
خانم ساتراپی با خودزندگینامه «پرسپولیس» که روایت سرکوب سیاسی دوران پهلوی و همچنین دوران تاریک و دردناک سالهای آغازین جمهوری اسلامی بود، توانست استعداد هنری و روایتگری خود را به رخ جهانیان بکشد و شهرتی جهانی را به دست آورد.
بنا بر گفته نزدیکانش، ساتراپی «از اندوه» و حدود یک سال پس از مرگ ماتئو ریپا، همسرش، درگذشت که تهیهکننده و فیلمنامهنویس بود.
امانوئل مکرون، رئیسجمهور فرانسه، روز پنجشنبه ۱۴ خرداد (۴ ژوئن) در پیامی خانم ساتراپی را «هنرمندی بزرگ» خواند که دوران کودکیاش را «به یک افسانه جهانی تبدیل کرد». آقای مکرون افزود که این هنرمند «با نگاه کودکانهاش، طنزش، مهربانیاش، و شیاطین درونیاش، نویسندهای جهانی خیرهکننده خلق کرد که خوانندگان در آن خود را پیدا کردند.»
همچنین هنرمندان زیادی به درگذشت ساتراپی واکنش نشان دادند.
ژوآن سفار، طراح فرانسوی در اینستاگرام نوشت: «تو با کمیکها جهان را تغییر دادی و خودت به کمیکها اهمیتی نمیدادی. من خواهر دوقلویم را از دست دادم». همچنین ریاض سطوف، نویسنده فرانسوی – سوری کتاب معروف «عرب آینده»، نوشت: «اثر او راهی را گشود که بسیاری از آن پیروی کردند، و در درجه اول من.»
از تولد در ایران تا مهاجرت
مرجان ساتراپی در اول آذر ۱۳۴۸ در رشت در خانوادهای با گرایشهای سیاسی چپگرایانه زاده شد. مادر ساتراپی از نوادگان ناصرالدین شاه قاجار بود. تاریخ خانوادگی او با سیاست گره خورده بود و چند عضو خانوادهاش زندان یا سرکوب را تجربه کرده بودند. این حافظه خشونت حکومتی، آگاهی سیاسی او را از همان کودکی شکل داد.
خانواده او سپس به تهران رفتند و او در پایتخت بزرگ شد. ۹ ساله بود که انقلاب شد و از آن پس، نوجوانی او همزمان با محدودیت فزاینده آزادیهای فردی در کشور به دلیل سرکوب زنان در ایران به ویژه در زمینه آزادی پوشش بود.
نویسنده: حسام محجوبی
(برگرفته از وبسایت بی بی سی)
